‘हिरा’नंदानी है सदा के लिए…

फॉरेनला जाणं आपल्याला परवडणार आहे का? पण पवई हिरानंदानीच्या ड्रिम वर्ल्डला जाणं तर शक्य आहे. ‘फॉरेन रिटर्न्ड’ होण्याचा लाइव्ह अनुभव घ्यायचा असेल तर... ‘हिरा’नंदानी है ना, सदा के लिए..!
..............

एक भलामोठ्ठा तलाव... त्याच्या काठावर छोटी छोटी खेडी... डोंगरकपा-यात वसलेली. तुंगा, चांदिवली. कधीकाळी शेती व्हायची तिथं. मग हळुहळु खाणी सुरू झाल्या. हिरव्याकंच डोंगरांचा तुकडा पडू लागला...

आता तिथं मोठ्ठं ड्रीमवर्ल्ड उभं राह्यलंय. हे बडे बडे आलिशान टॉवर्स... आकाशात आरपार घुसलेले... प्रत्येक टॉवरवर ग्रीक शैलीतल्या पॅलेससारखे गोलाकार, आकर्षक घुमट... रस्त्यांच्या दुतर्फा शॉपिंग कॉम्प्लेक्सेस... मॉल्स, फुड प्लाझा, डिपार्टमेंटल स्टोअर्स, हायफाय कपड्यांचे शो रुम्स, अम्युझमेंट पार्कस्, अॅडव्हेंचर स्पोर्टस् सेंटर, लँडस्केप गार्डन्स... काय नाही तिथं. अगदी सेम फॉरेनमध्ये असतं ना तसं...

आता फॉरेनला जाणं आपल्याला परवडणार आहे का? पण फॉरेन रिटर्न्ड होण्याचा लाइव्ह अनुभव घ्यायचा असेल तर... पवई ‘हिरा’नंदानी है ना, सदा के लिए..!

सावळ्या कुंभाराच्या गाढवाने (म्हणजे शापित गंधर्वाने) एका रात्रीत एका खांबावर सात मजल्याची सोन्याचांदीची माडी बांधली... अगदी तसंच हिरानंदानी बिल्डरने आपल्या कल्पकतेने ही जादुई स्वप्ननगरी उभी केली. भूतलावरील सगळी सुखं या एकाच छत्राखाली उपभोगता यावीत, ही बेसिक आयडिया. अगदी सिनेमातही फॉरेनचा एरिया दाखवायचा झाला की, पवईच्या हिरानंदानी परिसरातून कॅमेरा फिरू लागला. विदेशात राहणा-या हिरोच्या घरातून हिरानंदानीची स्कायलाइन दिसू लागली...
पवईच्या या हाय सोसायटी दुनियेतली संध्याकाळ गजबजलेली असते. रंगीबेरंगी विद्युत रोषणाईत पाण्याची कारंजी थुईथुई नाचतायत आणि प्रेमी कपल्स हातात हात घालून भटकतायत... फु़ड कॉर्नरवरून कूपनं देऊन आणलेली ग्रील्ड सॅन्डविचेस नाहीतर नूडल्स एकमेकांना भरवले जातायत... सोबत कोल्ड ड्रिंकचा ग्लास किंवा आइस्क्रीमचा कोन. हातात प्लास्टिक पिशवीचे ग्लोव्हज् घालून भय्या (इथंही भय्याचं बरं का..!) बिसलेरी वॉटरमध्ये बनवलेली पाणीपुरी खिलवतोय... थोडं थ्रिल म्हणून गो-कार्टिंगचा थरार जोड्याने अनुभवतोय... प्लॅनेट एममध्ये जाऊन लेटेस्ट म्युझिक एन्जॉय करतोय... त्यानं तिच्यासाठी झक्कास टॉप आणि जीन्स घेतलीय. तिनंही त्याच्यासाठी टी शर्टस् आणि सिक्स पॉकेटस् कार्गो खरेदी केलीय... दोघांनी मिळून केलेली ही पहिलीच एकत्र शॉपिंग.

मॉलमध्ये फिरून फिरून दोघंही थकतात... फुटपाथच्या पाय-यांवरच फतकल मारून बसतात. समोर रस्त्यावर हरत-हेच्या मॉडेलच्या कार पार्क केलेल्या. होंडा सिटी, पजेरो, लॅन्ड क्रूझरपासून सॅन्ट्रो, स्पार्क, अल्टो, वॅगन आरपर्यंत... वेगवेगळ्या आकाराची निरनिराळी मॉडेल्स... आपणही फोर व्हिलर घ्यायची ना, ती लाडिकपणे विचारते. हल्ली कार लोन इझिली मिळतं, नक्की घेऊ... तोही बिनधास्त सांगून टाकतो. मग किती इएमआय येईल, वगैरे कॅलक्युलेशन्स बसल्या जागी सुरू होतात... पोटात आग पडली की, पावलं आपसूक ‘सीसीडी’कडे नाहीतर ‘पिझ्झा हट’कडे वळतात. रोमॅण्टिक गप्पांमध्ये पाऊण-एक तास तरी सहज जातो...

हे सगळं घडतं मोहमयी हिरानंदानी कॉम्प्लेक्समध्ये. अर्थातच त्यासाठी तशी किंमतही मोजावी लागते. खिसा गरम असेल तरच पवई परवडते...

पवई लेकच्या काठावर पूर्वी रांगेने जोडपी बसलेली दिसायची. कधीकाळी इथं बोटिंगही चालायचं. पण आता कपल्सची संख्या फारच कमी झालीय, बोटिंगही बंद झालंय. लेकऐवजी प्रेमी कपल्स लार्सन अॅन्ड टुब्रो नाक्याजवळच्या गार्डनमध्ये जाऊन बसणं पसंत करतात.

गार्डनमध्येच जायचं असेल तर हिरानंदानी गार्डन एकदम बेस्ट. इटुकलं पिटुकलं नाही हे गार्डन. जंगलात आल्यासारखंच वाटतं. दगडही असे रचून ठेवलेत की, ओरिजनल गुंफा असाव्यात, असा भास होतो. बांबूंची वनं इथल्या सौंदर्याला आणखी चार चाँद लावतात. गार्डनमधला पाण्याचा कालवा, त्यात सोडलेले विविधरंगी जिवंत मासे पाहताना मज्जा येते. गार्डनच्या मधोमध उंच मचाणावरून चौफेर नजर फिरवता येते. गार्डन्समध्ये सुरक्षा गार्डही आहेत, पण इतके प्रेमळ की, झाडाझुडपात, दगडामातीत बिनदिक्कत पहुडलेल्या आणि रासलीलेत मग्न झालेल्या प्रेमीजनांना मुळीच हटकत नाहीत. आम पब्लिकसाठी सूर्यास्तानंतर हे गार्डन बंद होतं. पण गार्डकडे नोट सरकवली की, काळोख पडल्यानंतरही आत एन्ट्री मिळते. रात्रीच्या अंधारात इथं प्रितीची रातराणी बहरलेली असते...

दुर्दैवाने हा बहर फारकाळ टिकत नाही. कारण इथून परतीची वाट मोठी बिकट असते. रस्त्यावर प्रचंड ट्रॅफिक जॅम. बंपर टू बंपर ट्रॅफिक. इथून अंधेरी किंवा विक्रोळी, कांजूरमार्गला पोहोचायचे तर काजवे चमकतात डोळ्यापुढे...
मघाचं ड्रीमवर्ल्ड क्षणात अंतर्धान पावतं, आणि लोकलमधलं घामट जग आपली वाट पाहत ताटकळत असतं...

- सुनील घुमे

रात्रीस खेळ चाले...

नवरात्रीच्या दांडियामध्ये टिपरीला टिपरी भिडवताना ‘नैन लड गयी है...’ होऊन जातं आणि गरब्याचा फेर धरता धरता पावलं सप्तपदीकडं आपसूक वळतात... पण फ्रेन्डस, नवरात्रीच्या सगळ्याच रात्री सारख्या नसतात...


लोच्या झाला होता...
इज्जतचा भाजीपाला व्हायचीच वेळ आलेली...
नवरात्रीचा पहिला दिवस... संध्याकाळचे सात वाजलेले आणि ज्यांना सुपारी दिली होती, त्या बॅन्जो पार्टीने आयत्यावेळी टांग दिलेली... करायचं काय? गुरूने पहिल्यांदाच दांडियाची जबाबदारी स्वखुषीने अंगावर घेतली आणि ही नस्ती आफत ओढवली.
... पण गुरूचा खरा लोच्या भलताच होता. त्याच्या छोट्या बहिणीसोबत एम.डी. कॉलेजमध्ये शिकणा-या मंदाकिनीला त्यानं दांडियाला बोलावून घेतलं होतं. लाल-हिरव्या चनिया चोलीमध्ये काय सॉलिड दिसत होती ती. ब-याच दिवसापासून मंदाकिनीवर इम्प्रेशन मारण्याची संधी गुरू शोधत होता. पण बॅन्जोवाल्यांनी त्याचा गेम केला होता...
... तरीही रात्री दांडियाचा प्रोग्राम झक्कास झाला. एका डीजेवाल्याला कसाबसा पकडून आणला आणि दांडियाची गाणी वाजवून पोरं-पोरी रात्रीपर्यंत तुफान नाचले. ढिंकी चिकीन ढिंकी चिकीन... डीजेचे वरचे सगळे पैसे गुरूने एकट्याने भरले.
शिवाय बेस्ट ड्रेसचं 500 रुपयांचं बक्षीस मंदाकिनीला देण्यात आलं ते वेगळंच...
....................

आठ वाजल्यापासूनच मिनलची घरात चुळबुळ सुरू होती. कधी एकदा नवा ड्रेस घालून खाली दांडियाला जाते, असं झालं होतं. छानच होता तिचा ड्रेस. सगळ्या पाठीवर एक्स एक्स एक्सचं नक्षीकाम... आणि अगदी सहजपणे दिसेल असा चमकीदार रंगीबेरंगी मोराचा टॅटू... नाचे मयूरीचं जणू... सगळ्या दांडियाचं स्टार अट्रॅक्शन होती ती.
रात्री साडेबारापर्यंत दांडिया रंगला... पोलिस आले आणि स्पीकर बंद करायला लावला. आता काय करायचं? पावभाजीचा बेत ठरला. वीसेक जणांची वरात केईएमसमोरच्या ‘आदिती’मध्ये जाऊन धडकली. आदिती स्पेशल पावभाजी आणि थम्स अपची ऑर्डर.... ऑर्डर आली आणि गोपाळ उभा राहिला. आजचं सगळं बिल मी देणार, अशी अनाऊन्समेंट केली त्यानं. सगळे बेशुद्ध होण्याची वेळ. मग त्यानेच रहस्यस्फोट केला...
जाधवांच्या मिनलची विकेट पडली होती... कॉट अॅन्ड बोल्ड गोपाळ भालेकर..!
......................

अपर्णा आणि संगीता. जीवश्च कंठश्च मैत्रिणी. दांडिया खेळायला त्या एकदम खाली उतरायच्या. पण दांडिया सुरू झाला की, संगीता मध्येच गायब होते, असं अपर्णाच्या लक्षात आलं. चार-पाच दिवस हा खेळ सुरू होता. सहाव्या दिवशी अपर्णाचं सगळं लक्ष संगितावरच होतं. संगिताला तिनं अमोलसोबत जिन्यांकडे जाताना पाहिलं... मध्येच हे दोघे कुठं चालले? पाणी प्यायला..? अपर्णाही त्यांच्या मागोमाग निघाली. पाच मजले वर चढली तेव्हा तिला सगळा प्रकार लक्षात आला.... दांडिया रंगात आला की, हे दोघे गच्चीवर यायचे. गच्चीची चावी अमोलकडे असायची. काळोख्या गच्चीमध्ये हे दोघंच. रात्रीस यांचा वेगळाच खेळ चाललेला...
.......................

नवरात्रीच्या सीझनमध्ये तुमच्या आमच्या सर्वांच्याच बिल्डिंगमध्ये असाच माहौल तर असतो. टिपरीला टिपरी भिडवताना ‘नैन लड गयी है...’ होऊन जातं आणि गरब्याचा फेर धरता धरता पावलं सप्तपदीकडं आपसूक वळतात. किती ‘गुरू’ आणि किती ‘मंदाकिनी’ या नवरात्रीच्या उत्सवात पहिल्यांदाच भेटतात आणि नंतर कायमचे एकमेकांचे होऊन जातात...
................

बट फ्रेन्डस... नवरात्रीच्या सगळ्याच रात्री सारख्या नसतात...
शीतलसारख्या कमनशिबी मुलींच्या वाट्याला काही काळरात्रीही येतात....
कॉलेजमधल्या ग्रुपसोबत एका मोठ्या दांडियाला जातेय, असं सांगून ती रोज रात्री आठ वाजता घराबाहेर पडायची ती पहाटे तीन-चारलाच घरी परतायची. दांडियाच्या तिकिटासाठी पप्पांकडून करकरीत नोटाही न्यायची. लाडात वाढलेल्या शीतलला कुणी कधीच हटकलं नाही. आणि शेवटी नको तेच झालं... कॉलेजमध्येच सिनिअर असलेला तिचा एक मित्र आणि ती रोज या काळात ‘जीवाची मुंबई’ करत होते. कधी मित्राच्या घरी, कधी लॉजवर... त्यातून शीतल प्रेग्नंट झाली... शीतलच्या मित्राने सरळ हात वर केले. या प्रकाराने तिच्या वडिलांनी हाय खाल्ली... वेळीच लक्षात आलं म्हणून अॅबॉर्शन तरी करता आलं...
.................

नवरात्रीसारखे उत्सवच असतात मुळी आनंदाची लयलूट करण्यासाठी...
परंतु मज्जामस्ती करताना जवानी ‘दिवानी’ होणार नाही, याची खबरदारी आपली आपणच घ्यायला हवी!

- सुनील घुमे

दिल पुकारे... आरे, आरे, आरे!

गोरेगावच्या पूर्वेला आरे कॉलनीत असलेला बोटिंग क्लब. मुंबईत हाच काय तो एकमेव बोटिंग क्लब उरलाय आता. खिशाला परवडेल अशा भाड्यात बोटिंगचा मनमुराद आनंद इथं लुटता येतो...

Row, row, row your boat,
Gently down the stream
Merily, merily, merily, merily
Life is such a dream…

सिनिअर केजीतला शार्दूल मोठ्याने स्कूलमध्ये नव्याने शिकवलेली पोएम म्हणत होता...

मीही त्याच्या मागून त्याच ओळी गुणगुणायला लागलो...

एक बोट. पाण्याचा प्रवाह कापत पुढं पुढं निघालेली. बोटीत फक्त तो आणि ती. आनंदाने बोट वल्हवत निघालेत... कुठं जायचंय, काहीच माहित नाही... किती वेळ झालाय, ठाऊक नाही. बोट चाललीय, चाललीय... सुंदर स्वप्न डोळ्यासमोर तरळू लागलं...

आणि अचानक आठवलं... अरे, हे तर आपलं आरे गार्डन...

गोरेगावच्या पूवेर्ला आरे कॉलनीत असलेला बोटिंग क्लब. मुंबईत हाच काय तो एकमेव बोटिंग क्लब उरलाय आता. एरव्ही बोटिंग बिटिंग म्हणजे आपल्यासाठीच स्वप्नच. फार तर सिनेमाच्या गाण्यातलं लोकेशन. (आठवलं दिल दिवाना बिन सजना के माने ना...) मुंबईबाहेर महाबळेश्वर किंवा तापोळ्याला गेलो तर रग्गड पैसे मोजून बोटिंगची हौस भागवून घ्यावी लागते. पण आरेतले वारेच काही न्यारे... म्हणजे मुंबईतल्या मुंबईत, खिशाला परवडेल अशा भाड्यात, हिरव्यागार गच्च जंगलाच्या सान्निध्यात, बोटिंगचा मनमुराद आनंद लुटण्याची हमखास जागा म्हणजे हा बोटिंग क्लब.

आम्ही सकाळी सव्वा आठ वाजताच तिथं पोहोचलो होतो. गोरेगाव स्टेशनवरून रिक्षा केली आणि आरे गार्डनला आलो. राज्य सरकारची आरे ही दुधाची डेअरी इथं आहे. गोरेगावहून जंगलातून वाट काढत जाणाऱ्या या रस्त्याने थेट पवईला जाता येतं. पण वाहनाने जायचं तर दहा रुपयांचा टोल मोजावा लागतो. आम्ही आरेच्या जंगलात शिरलो तेव्हा सकाळचं प्रसन्न वातावरण होतं. वेस्टर्न एक्स्प्रेस हायवेवरचा गजबजाट दोनच मिनिटात लुप्त झाला. सूर्याची सोनेरी, कोवळी उन्हं पाना-फुलांचा अडसर दूर सारत डांबरी रस्त्यापर्यंत पोहोचत होती. पक्ष्यांचे विविध प्रकारचे आवाज ऐकू येत होते. मधूनच एखाददुसरे वाहन रस्त्यावरून पास होत होते. पायी चालणारे अनेकजण दिसत होते. आम्ही बोटिंग क्लबच्या गेटजवळच रिक्षा सोडली.

समोरच्या तळ्याचा अर्धा भाग सोन्यासारखा चमचमत होता. आणि अर्धाअधिक भाग झाडांची सावली पांघरूण अजूनही दुलईतच होता. बोटिंग क्लबच्या काठावर पंधरा-वीस बोटी पाण्यावर अलगद तरंगत होत्या. तिकीट काऊंटर अजून उघडलेलं नव्हतं. एक माणूस आतमध्ये काहीतरी करत होता. दहा-पंधरा मिनिटे आम्ही तिथंच घुटमळत असल्याचं पाहून त्यानंच येऊन विचारलं. बोटिंग करने का है क्या... आम्ही एकदम खूष झालो. गेट उघडून त्यानं आम्हाला आत घेतलं. इतनी जल्दी हम गेट खोलता नही... पण अभी तुम आ गया है तो जाओ... तो म्हणाला. कितना पैसा होगा, भाईसाब... मी आपला मराठी बाणा जागवला. अरे जाओ बाबा... सोच समझ के दे देना... त्यानंही पक्क्या मुंबईकरासारखं उत्तर दिलं. त्यादिवशीची बोटिंगची बोहनी आम्हीच केली.

आधी आम्ही वल्हे मारण्याची बोट घेतली. पण घंटा... तीन-चार मिनिटं झाली तरी बोट जागची हलेचना. म्हणजे मी वल्हा मारला की, ती थांबायची आणि तिने मारला की, मी थांबायचो. बोट तिथल्या तिथंच गोल गोल फिरत होती. शेवटी तो मघाचाच देवदूत पुन्हा धावून आला. वो आपका काम नही... ये पॅन्डलवाला बोट आप ले लो... असं फर्मान त्यानं सोडलं. आम्ही दुसऱ्या बोटीत येऊन बसलो....

त्यानंतरच जवळपास दीड-दोन तास आम्ही तळ्यात होतो. नऊनंतर आमच्यासारखीच आणखी काही प्रेमी कपल्स सोबतीला आली. पण पहिला अर्धा-पाऊण तास आम्ही दोघंच बोटिंगचा आनंद लुटत होतो. आयुष्यात पहिल्यांदाच बोटिंग करत होतो. सायकलसारखं पॅन्डल मारायचं आणि उजव्या हातानं मागची दांडी राइट-लेफ्टला अॅडजस्ट करायची. पाचेक मिनिटातच जमलं बुवा. त्या सुंदर तळ्यात बोटीत आम्ही दोघंच... थोडी धाकधुकही होतीचं. च्यायला, मध्येच बोट उलटली तर... इथं स्विमिंग कोणाला येतंय, बोंबलायला... मनातला शंकासूर डोकं वर काढून काढून रंगाचा बेरंग करत होता. तळ्याच्या मध्यभागी असतानाच सापासारखं काहीतरी हिरवं हिरवं बोटीच्या बाजूने पाण्यातून सरसरत गेलं. चर्रर्रर्र... झालं काळजात. पण ती सोबत होती. मग कसला डर... जीना यहाँ, बुडना यहाँ...

मस्त मज्जा आली. एकदम यादगार, रोमँटिक बोटिंग. तेव्हा मोबाईल नव्हता, नाहीतर छानपैकी फोटो सेव करून ठेवला असता... ऊन वाढू लागलं तसं आम्ही तळ्याकाठी आलो. मघाचा माणूस कुठं दिसंना. पाचेक मिनिटं वाट पाहिली. तो आला. त्याच्या हातावर शंभराची नोट ठेवली... तोही खूष झाला. वापस आना साब... म्हणत त्यानं नोट वरच्या खिशात सरकवली.

तिथून चालतच आम्ही वरच्या बाजूला असलेल्या छोटा काश्मीर गार्डनमध्ये गेलो. गार्डनमध्ये एन्ट्री करण्यापूर्वी समोरच्या स्टॉल्सवर शेवपुरी आणि थम्स अपसह पोटोबा केला. एरव्ही हिंदी-मराठी सिनेमात दिसणारं छोटा काश्मीर आज प्रत्यक्ष पाहत होतो. अनेक हिरॉईन्स जिथं मनसोक्त बागडल्या (खरं तर लोळल्या...) ती हिरवळ तुडवत आम्ही चाललो. सुंदर फुलझाडं, उंचच उंच वृक्ष, लता-वेली आणि पायऱ्यापायऱ्यांच्या उतारावरची गारेगार हिरवळ... एक बर्फ सोडला तर काश्मीर याहून नक्कीच वेगळा नसेल, याची खात्री पटली. आजूबाजूला फॅमिली क्राऊड, बच्चेकंपनी तर दिसत होती. पण प्रेमी कपल्स काही नजरेला पडेनात. आपल्या समोरच गार्डनमध्ये शिरलेली कपल्स गेली कुठे, असा प्रश्न पडला होता. दहा-पंधरा मिनिटांनी जेव्हा आम्ही गार्डनच्या मध्यावरील हाऊसवजा कुटीच्या पलीकडे पोहोचलो, तेव्हा उत्तर सापडलं. सगळी कपल्स झाडाझुडपांच्या कुशीमध्ये, ओबडधोबड दगडांवर, पायऱ्यांवर, पायवाटेवर, अगदी जागा मिळेल तिथं पहुडली होती. अनेकांची प्रेमाराधना ऐन रंगात आली होती. या दुनियेचे पाश तोडून त्यांची केव्हाचीच ब्रह्मानंदी टाळी लागली होती. कुणीतरी स्टॅच्यू केल्यासारखं काहीजण समाधीस्थ झाले होते. छोटा काश्मीर नव्हे, छोटा स्वर्गच इथं अवतरल्यासारखं भासत होतं.

या प्रेमयज्ञात आम्हीही आमच्या वाट्याची थोडी समिधा टाकली... आणि दुपारनंतर आरेच्या स्वर्गातून पुन्हा जमिनीवर आलो...

- सुनील घुमे